(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 148

॥ శ్రీః ॥
1.148. అధ్యాయః 148
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
గురుదక్షిణాత్వేన జీవతో ద్రుపదస్య గ్రహణే ద్రోణేనాజ్ఞాపితే తదర్థం తేన సహ సర్వశిష్యాణాం పాంచాలపురగమనం॥ 1 ॥
ద్రుపదగ్రహణాయ పాండవవర్జం గతానాం కౌరవాణాం తేన పరాజయః॥ 2 ॥
తదనంతరం గతేషు పాండవేషు అర్జునేన ద్రుపదగ్రహణం॥ 3 ॥
జీవగ్రాహం గృహీత్వా భీమార్జునాభ్యాం సమర్పితేన ద్రుపదేన ద్రోణస్య సంవాదః॥ 4 ॥
ద్రోణేనార్ధరాజ్యాపహారేణ ముక్తస్య ద్రుపదస్య పుత్రోత్పాదనార్థం ప్రయత్నః॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-148-0x(876)(6693)
పాండవాంధార్తరాష్ట్రాంశ్చ కృతాస్త్రాన్ప్రసమీక్ష్య సః।
గుర్వర్థం దక్షిణాం కాలే ప్రాప్తేఽమన్యత వై గురుః॥ 1-148-1(6694)
`అస్త్రశిక్షామనుజ్ఞాతాన్రంగద్వారముపాగతాన్।
భారద్వాజస్తతస్తాంస్తు సర్వానేవాభ్యభాషత॥ 1-148-2(6695)
ఇచ్ఛామి దత్తాం సహితాం మహ్యం పరమదక్షిణాం।
ఏవముక్తాస్తతః సర్వే శిష్యా ద్రోణమథాబ్రువన్।
భగవన్కిం ప్రయచ్ఛామ ఆజ్ఞాపయతు నో గురుః॥' 1-148-3(6696)
తతః శిష్యాన్సమాహూయ ఆచార్యోఽర్థమచోదయత్।
ద్రోణః సర్వానశేషేణ దక్షిణార్థం మహీపతే॥ 1-148-4(6697)
పంచాలరాజం ద్రుపదం గృహిత్వా రణమూర్ధని।
పర్యానయత భద్రం వః సా స్యాత్పరమదక్షిణా॥ 1-148-5(6698)
తథేత్యుక్త్వా తు తే సర్వే రథైస్తూర్ణం ప్రహారిణః।
ఆచార్యధనదానార్థం ద్రోణేన సహితా యయుః॥ 1-148-6(6699)
తతోఽభిజగ్ముః పంచాలాన్నిఘ్నంతస్తే నరర్షభాః।
మమృదుస్తస్య నగరం ద్రుపదస్య మహౌజసః॥ 1-148-7(6700)
దుర్యోధనశ్చ కర్ణశ్చ యుయుత్సుశ్చ మహాబలః।
దుఃశాసనో వికర్ణశ్చ జలసంధః సులోచనః॥ 1-148-8(6701)
ఏతే చాన్యే చ బహవః కుమారా బహువిక్రమాః।
అహం పూర్వమహం పూర్వమిత్యేవం క్షత్రియర్షభాః॥ 1-148-9(6702)
తతో వరరాథారూఢాః కుమారాః సాదిభిః సహ।
ప్రవిశ్య నగరం సర్వే రాజమార్గముపాయయుః॥ 1-148-10(6703)
తస్మిన్కాలే తు పాంచాలః శ్రుత్వా దృష్ట్వా మహద్బలం।
భ్రాతృభిః సహితో రాజంస్త్వరయా నిర్యయౌ గృహాత్॥ 1-148-11(6704)
తతస్తు కృతసన్నాహా యజ్ఞసేనసహోదరాః।
శరవర్షాణి ముంచంతః ప్రణేదుః సర్వ ఏవ తే॥ 1-148-12(6705)
తతో రథేన శుభ్రేణ సమాసాద్య తు కౌరవాన్।
యజ్ఞసేనః శరాన్ఘోరాన్వవర్ష యుధి దుర్జయః॥ 1-148-13(6706)
పూర్వమేవ తు సంమంత్ర్య పార్థో ద్రోణమథాఽబ్రవీత్।
దర్పోద్రేకాత్కుమారాణామాచార్యం ద్విజసత్తమం॥ 1-148-14(6707)
ఏషాం పరాక్రమస్యాంతే వయం కుర్యామ సాహసం।
ఏతైరశక్యః పాంచాలో గ్రహీతుం రణమూర్ధని॥ 1-148-15(6708)
ఏవముక్త్వా తు కౌంతేయో భ్రాతృభిః సహితోఽనఘః।
అర్ధక్రోశే తు నగరాదతిష్ఠద్బహిరేవ సః॥ 1-148-16(6709)
ద్రుపదః కౌరవాందృష్ట్వా ప్రాధావత సమంతతః।
శరజాలేన మహతా మోహయన్కౌరవీం చమూం॥ 1-148-17(6710)
తముద్యతం రథేనైకమాశుకారిణమాహవే।
అనేకమివ సంత్రాసాన్మేనిరే తత్ర కౌరవాః॥ 1-148-18(6711)
ద్రుపదస్య శరా ఘోరా విచేరుః సర్వతోదిశం।
తతః శంఖాశ్చ భేర్యశ్చ మృదంగాశ్చ సహస్రశః॥ 1-148-19(6712)
ప్రావాద్యంత మహారాజ పంచాలానాం నివేశనే।
సింహనాదశ్చ సంజజ్ఞే పంచాలానాం మహాత్మనాం॥ 1-148-20(6713)
ధనుర్జ్యాతలశబ్దశ్చ సంస్పృశ్య గగనం మహాన్।
దుర్యోధనో వికర్ణశ్చ సుబాహుర్దీర్ఘలోచనః॥ 1-148-21(6714)
దుఃశాశనశ్చ సంక్రుద్ధః శరవర్షైరవాకిరన్।
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసః పార్షతో యుధి దుర్జయః॥ 1-148-22(6715)
వ్యధమత్తాన్యనీకాని తత్క్షణాదేవ భారత।
దుర్యోధనం వికర్ణం చ కర్ణం చాపి మహాబలం॥ 1-148-23(6716)
నానానృపసుతాన్వీరాన్సైన్యాని వివిధాని చ।
అలాతచక్రవత్సర్వం చరన్బాణైరతర్పయత్॥ 1-148-24(6717)
తతస్తు నాగరాః సర్వే ముసలైర్యష్టిభిస్తదా।
అభ్యవర్షంత కౌరవ్యాన్వర్షమాణా ఘా ఇవ॥ 1-148-25(6718)
సబాలవృద్ధాః కాంపిల్యాః కౌరవానభ్యయుస్తదా।
శ్రుత్వా సుతుములం యుద్ధం కౌరవానేవ భారత॥ 1-148-26(6719)
ద్రవంతిస్మ నదంతిస్మ క్రోశంతః పాండవాన్ప్రతి।
పాడవాస్తు స్వనం శ్రుత్వా ఆర్తానాం రోమహర్షణం॥ 1-148-27(6720)
అభివాద్య తతో ద్రోణం రథానారురుహుస్తదా।
యుధిష్ఠిరం నివార్యాశు మా యుధ్యస్వేతి పాండవం॥ 1-148-28(6721)
మాద్రేయౌ చక్రరక్షౌ తు ఫాల్గునశ్చ తదాఽకరోత్।
సేనాగ్రగో భీమసేనస్తదాభూద్గదయా సహ॥ 1-148-29(6722)
తదా శత్రుస్వనం శ్రుత్వా భ్రాతృభిః సహితోఽనఘః।
ఆయాజ్జవేన కౌంతేయో రథేనానాదయందిశః॥ 1-148-30(6723)
పంచాలానాం తతః సేనాముద్ధూతార్ణవనిఃస్వనాం।
భీమసేనో మహాబాహుర్దండపాణిరివాంతకః॥ 1-148-31(6724)
ప్రవివేశ మహాసేనాం మకరః సాగరం యథా।
`చతురంగబలాకీర్ణే తతస్తస్మిన్రణోత్సవే॥' 1-148-32(6725)
స్వయమభ్యద్రవద్భీమో నాగానీకం గదాధరః॥ 1-148-33(6726)
స యుద్ధకుశలః పార్థో బాహువీర్యేణ చాతులః।
అహనత్కుంజరానీకం గదయా కాలరూపధృక్॥ 1-148-34(6727)
తే గజా గిరిసంకాశాః క్షరంతో రుధిరం బహు।
భీమసేనస్య గదయా భిన్నమస్తకపిండకాః॥ 1-148-35(6728)
పతంతి ద్విరదా భూమౌ వజ్రఘాతాదివాచలాః।
గజానశ్వాన్రథాంశ్చైవ పాతయామాస పాండవః॥ 1-148-36(6729)
పదాతీంశ్చ రథాంశ్చైవ న్యవధీదర్జునాగ్రజః।
గోపాల ఇవ దండేన యథా పశుగణాన్వనే॥ 1-148-37(6730)
చాలయన్రథనాగాంశ్చ సంచచాల వృకోదరః।
భారద్వాజప్రియం కర్తుముద్యతః ఫాల్గునస్తదా॥ 1-148-38(6731)
పార్షతం శరజాలేన క్షిపన్నాగాత్స పాండవః।
హయౌఘాంశ్చ రథౌఘాంశ్చ గజౌఘాంశ్చ సమంతతః॥ 1-148-39(6732)
పాతయన్సమరే రాజన్యుగాంతాగ్రిరివ జ్వలన్।
తతస్తే హన్యమానా వై పంచాలాః సృంజయాస్తథా॥ 1-148-40(6733)
శరైర్నానావిధైస్తూర్ణం పార్థం సంఛాద్య సర్వశః।
సింహనాదం ముఖైః కృత్వా సమయుధ్వంత పాండవం॥ 1-148-41(6734)
తద్యుద్ధమభవద్ధోరం సముహాద్భుతదర్శనం।
సింహనాదస్వనం శ్రుత్వా నామృష్యత్పాకశాసనిః॥ 1-148-42(6735)
తతః కిరీటీ సహసా పంచాలాన్సమరేఽద్రవత్।
ఛాదయన్నిషుజాలేన మహతా మోహయన్నివ॥ 1-148-43(6736)
శీఘ్రమభ్యస్యతో బాణాన్సందధానస్య చానిశం।
నాంతరం దదృశే కించిత్కౌంతేయస్య యశస్వినః॥ 1-148-44(6737)
`న దిశో నాంతరిక్షం చ తదా నైవ చ మేదినీ।
అదృశ్యత మహారాజ తత్ర కించిన్న సంగరే॥ 1-148-45(6738)
పాంచాలానాం కురూణాం చ సాధుసాధ్వితి నిస్వనః।
తత్ర తూర్యనినాదశ్చ శంఖానాం చ మహాస్వనః॥' 1-148-46(6739)
సింహనాదశ్చ సంజజ్ఞే సాధుశబ్దేన మిశ్రితః।
తతః పాంచాలరాజస్తు తథా సత్యజితా సహ॥ 1-148-47(6740)
త్వరమాణోఽభిదుద్రావ మహేంద్రం శంబరో యథా।
మహతా శరవర్షేణ పార్థః పాంచాలమావృణోత్॥ 1-148-48(6741)
తతో హలహలాశబ్ద ఆసీత్పాంచాలకే బలే।
జివృక్షతి మహాసింహే గజానామివ యూథపం॥ 1-148-49(6742)
దృష్ట్వా పార్థం తదాయాంతం సత్యజిత్సత్యవిక్రమః।
పాంచాలం వై పరిప్రేప్సుర్ధనంజయమదుద్రువత్॥ 1-148-50(6743)
తతస్త్వర్జునపాంచాలౌ యుద్ధాయ సముపాగతౌ।
వ్యక్షోభయేతాం తౌ సైన్యమింద్రవైరోచనావివ॥ 1-148-51(6744)
తతః సత్యజితం పార్థో దశభిర్మర్మభేదిభిః।
వివ్యాధ బవలద్గాఢం తదద్భుతమివాభవత్॥ 1-148-52(6745)
తతః శరశతైః పార్థం పాంచాలః శీఘ్రమార్దయత్।
పార్థస్తు శరవర్షేణ చ్ఛాద్యమానో మహారథః॥ 1-148-53(6746)
వేగం చక్రే మహావేగో ధనుర్జ్యామవమృజ్య చ।
తతః సత్యజితశ్చాపం ఛిత్వా రాజానమభ్యయాత్॥ 1-148-54(6747)
అథాన్యద్ధనురాదాయ సత్యజిద్వేగవత్తరం।
సాశ్వం ససూతం సరథం పార్థం వివ్యాధ సత్వరః॥ 1-148-55(6748)
స తం న మమృషే పార్థః పాంచాలేనార్దితో యుధి।
తతస్తస్య వినాశార్థం సత్వరం వ్యసృజచ్ఛరాన్॥ 1-148-56(6749)
హయాంధ్వజం ధనుర్ముష్టిముభౌ తౌ పార్ష్ణిసారథీ।
స తథా భిద్యమానేషు కార్ముకేషు పునః పునః॥ 1-148-57(6750)
హయేషు వినికృత్తేషు విముఖోఽభవదాహవే।
స సత్యజితమాలేక్య తథా విముఖమాహవే॥ 1-148-58(6751)
వేగేన మహతా రాజన్నభ్యధావత పార్షతం।
తదా చక్రే మహద్యుద్ధమర్జునో జయతాం వరః॥ 1-148-59(6752)
తస్య పార్థో ధనుశ్ఛిత్త్వా ధ్వజం చోర్వ్యామపాతయత్।
పంచభిస్తస్య వివ్యాధ హయాన్సూతం చ సాయకైః॥ 1-148-60(6753)
తత ఉత్సృజ్య తచ్చాపమాదదానః శరావరం।
ఖడ్గముద్ధృత్య కౌంతేయః సింహనాదమథాకరోత్॥ 1-148-61(6754)
పాంచాలస్య రథస్యేషామాప్లుత్య సహసాఽపతత్।
పాంచాలరథమాస్థాయ అవిత్రస్తో ధనంజయః॥ 1-148-62(6755)
విక్షోభ్యాంభోనిధింతార్క్ష్యస్తంనాగమివ సోఽగ్రహీత్।
తతస్తు సర్వపాంచాలా విద్రవంతి దిశో దశ॥ 1-148-63(6756)
దర్శయన్సర్వసైన్యానాం స బాహ్వోర్బలమాత్మనః।
సింహనాదస్వనం కృత్వా నిర్జగామ ధనంజయః॥ 1-148-64(6757)
ఆయాంతమర్జునం దృష్ట్వా కుమారాః సహితాస్తదా।
మమృదుస్తస్య నగరం ద్రుపదస్య మహాత్మనః॥ 1-148-65(6758)
అర్జున ఉవాచ। 1-148-66x(877)
సంబంధీ కురువీరాణాం ద్రుపదో రాజసత్తమః।
మా వధీస్తద్బలం భీమ గురుదానం ప్రదీయతాం॥ 1-148-66(6759)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-148-67x(878)
భీమసేనస్తదా రాజన్నర్జునేన నివారితః।
అతృప్తో యుద్ధధర్మేషు న్యవర్తత మహాబలః॥ 1-148-67(6760)
తే యజ్ఞసేనం ద్రుపదం గృహీత్వా రణమూర్ధని।
ఉపాజగ్ముః సహామాత్యం ద్రోణాయ భరతర్షభ॥ 1-148-68(6761)
భగ్నదర్పం హృతధనం తం తథా వశమాగతం।
స వైరం మనసా ధ్యాత్వా ద్రోణో ద్రుపదమబ్రవీత్॥ 1-148-69(6762)
విమృజ్య తరసా రాష్ట్రం పురం తే మృదితం మయా।
ప్రాప్య జీవన్రిపువశం సఖిపూర్వం కిమిష్యతే॥ 1-148-70(6763)
ఏవముక్త్వా ప్రహస్యైనం కించిత్స పునరబ్రవీత్।
మా భైః ప్రాణభయాద్వీర క్షమిణో బ్రాహ్మణా వయం॥ 1-148-71(6764)
ఆశ్రమే క్రీడితం యత్తు త్వయా బాల్యే మయా సహ।
తేన సంవర్ధితః స్నేహః ప్రీతిశ్చ క్షత్రియర్షభ॥ 1-148-72(6765)
ప్రార్థయేయం త్వయా సఖ్యం పునరేవ జనాధిప।
వరం దదామి తే రాజన్రాజ్యస్యార్ధమవాప్నుహి॥ 1-148-73(6766)
అరాజా కిల నో రాజ్ఞః సఖా భవితుమర్హతి।
అతః ప్రయతితం రాజ్యే యజ్ఞసేన మయా తవ॥ 1-148-74(6767)
రాజాసి దక్షిణే కూలే భాగీరథ్యాహముత్తరే।
సఖాయం మాం విజానీహి పాంచాల యది మన్యసే॥ 1-148-75(6768)
ద్రుపద ఉవాచ। 1-148-76x(879)
అనాశ్చర్యమిదం బ్రహ్మన్విక్రాంతేషు మహాత్మసు।
ప్రీయే త్వయాఽహం త్వత్తశ్చ ప్రీతిమిచ్ఛామి శాశ్వతీం॥ 1-148-76(6769)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-148-77x(880)
ఏవముక్తః స తం ద్రోణో మోక్షయామాస భారత।
సత్కృత్య చైనం ప్రీతాత్మా రాజ్యార్ధం ప్రత్యపాదయత్॥ 1-148-77(6770)
మాకందీమథ గంగాయాస్తీరే జనపదాయుతాం।
సోఽధ్యావసద్దీనమనాః కాంపిల్యం చ పురోత్తమం॥ 1-148-78(6771)
దక్షిణాంశ్చాపి పంచాలాన్యావచ్చర్మణ్వతీ నదీ।
ద్రోణేన చైవం ద్రుపదః పరిభూయాథ పాలితః॥ 1-148-79(6772)
క్షాత్రేణ చ బలేనాస్య నాపశ్యత్స పరాజయం।
హీనం విదిత్వా చాత్మానం బ్రాహ్మేణ స బలేనతు॥ 1-148-80(6773)
పుత్రజన్మ పరీప్సన్వై పృథివీమన్వసంచరత్।
అహిచ్ఛత్రం చ విషయం ద్రోణః సమభిపద్యత॥ 1-148-81(6774)
ఏవం రాజన్నహిచ్ఛత్రా పురీజనపదాయుతా।
యుధి నిర్జిత్య పార్థేన ద్రోణాయ ప్రతిపాదితా॥ ॥ 1-148-82(6775)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి అష్టచత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 148 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-148-61 శరావరం చర్మ॥
1-148-62 ఈషా రథస్య యుగచక్రసంలగ్నం మహాదారు॥
1-148-70 ప్రాప్య జీవన్నృప వశామితి ఙపాఠః॥
అష్టచత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 148 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.